tiên sanh, tiên sinh
Sinh con lần đầu.
◇Thi Kinh 詩經:
Đản di quyết nguyệt, Tiên sanh như đạt
誕彌厥月, 先生如達 (Đại nhã 大雅, Sanh dân 生民) Mang thai đủ tháng (chín tháng mười ngày), Sinh lần đầu (dễ dàng) như sinh dê con.Phụ huynh, cha anh.
◇Luận Ngữ 論語:
Tử Hạ vấn hiếu. Tử viết: Sắc nan. Hữu sự, đệ tử phục kì lao; hữu tửu tự, tiên sanh soạn, tằng thị dĩ vi hiếu hồ?
子夏問孝. 子曰: 色難. 有事, 弟子服其勞; 有酒食, 先生饌, 曾是以為孝乎? (Vi chánh 為政) Tử Hạ hỏi về đạo hiếu. Khổng Tử đáp: Khó ở chỗ giữ được nét mặt vui vẻ. (Khi cha anh) có việc, con phải khó nhọc (để giúp đỡ cha anh); khi con có món ăn rượu uống bèn mời cha anh đến thết đãi, như vậy đủ gọi là hiếu chăng?Người niên trưởng có học vấn.
◇Chiến quốc sách 戰國策:
Mạnh Thường Quân yến tọa, vị tam tiên sanh viết: Nguyện văn tiên sanh hữu dĩ bổ chi khuyết giả
孟嘗君讌坐, 謂三先生曰: 願聞先生有以補之闕者 (Tề sách tam 齊策三).Xưng thầy học.
◇Quản Tử 管子:
Tiên sanh thi giáo, đệ tử thị tắc
先生施教, 弟子是則 (Đệ tử chức 弟子職).Xưng tiên tổ.
◇Da Luật Sở Tài 耶律楚材:
Ngã bổn Đông Đan bát diệp hoa, Tiên sanh hiền tổ tương lâm nha
我本東丹八葉花, 先生賢祖相林牙 (Tặng Liêu Tây Lí Quận Vương 贈遼西李郡王).Xưng trí sĩ (người đã từ quan về hưu).
◇Vương Dẫn Chi 王引之:
Cái khanh đại phu chi dĩ trí sĩ giả vi tiên sanh, vị trí sĩ giả vi quân tử
蓋卿大夫之已致仕者為先生, 未致仕者為君子 (Kinh nghĩa thuật văn 經義述聞, Tiên sanh quân tử 先生君子). Thường gọi văn nhân học giả là
tiên sanh
先生. Có thể tự xưng, cũng có thể dùng để xưng với người khác.
◇Thẩm Ước 沈約:
Tiên sanh khang bỉ lưu tục, siêu nhiên độc viễn
先生糠秕流俗, 超然獨遠 (Dữ Đào Hoằng Cảnh thư 與陶弘景書).Xưng đạo sĩ.
◇Ân Nghiêu Phiên 殷堯藩:
Huyền đô khai bí lục, Bạch thạch lễ tiên sanh
玄都開祕籙, 白石禮先生 (Trung nguyên nhật quan chư đạo sĩ bộ hư 中元日觀諸道士步虛).Ngày xưa gọi những người làm nghề xem tướng, bốc quẻ, chữa bệnh, xem phong thủy, v.v. là
tiên sanh
先生.
◇Sử Kí 史記:
(Khoái Thông) dĩ tướng nhân thuyết Hàn Tín viết: Bộc thường thụ tướng nhân chi thuật. Hàn Tín viết: Tiên sanh tướng nhân như hà?
(蒯通)以相人說韓信曰: 僕嘗受相人之術. 韓信曰: 先生相人如何? (Hoài Âm Hầu liệt truyện 淮陰侯列傳) (Khoái Thông), muốn dùng thuật xem tướng để thuyết phục Hàn Tín, nói: Tôi đã từng học thuật xem tướng. Hàn Tín nói: Phép xem tướng của tiên sinh như thế nào?Xưng kĩ nữ.
◇Văn minh tiểu sử 文明小史:
Thượng Hải kĩ nữ, đô thị xưng tiên sanh đích
上海妓女, 都是稱先生的 (Đệ thập cửu hồi).Ngày xưa xưng người đảm nhậm văn thư hoặc quản lí chức sự.Vợ xưng chồng mình là
tiên sanh
先生.
◇Liệt nữ truyện 列女傳:
Thiếp khủng tiên sanh chi bất bảo mệnh dã
妾恐先生之不保命也 (Sở Vu Lăng thê 楚于陵妻).Thường dùng xưng giữa những người bình thường (xã giao).
Nghĩa của 先生 trong tiếng Trung hiện đại:
2. ngài; thầy; tiên sinh (cách gọi tôn trọng đối với trí thức)。对知识分子的称呼。
您好先生!
Chào ngài!
3. chồng (chồng người hoặc chồng mình, phía trước mang định ngữ là đại từ chỉ người)。旧时称别人的丈夫或对人称自己的丈夫(都带人称代词做定语)。
她先生出差去了。
chồng chị ấy đi công tác rồi.
等我们先生回来，我让他马上去找您。
đợi chồng tôi về tôi sẽ bảo ông ấy đến gặp ông ngay.
4. thầy thuốc; ông lang。医生。
5. thầy ký; tài phú (người trông nom sổ sách thời xưa)。旧时称管帐的人。
在商号当先生。
làm thầy ký cho hiệu buôn.
6. thầy; thầy bói (tướng, số, địa lý, bói toán...)。 旧时称以说书、相面、算卦、看风水等为职业的人。
算命先生。
thầy số; thầy bói.
Nghĩa chữ nôm của chữ: 先
| ten | 先: | tòn tem (treo lơ lửng) |
| teng | 先: | teng (xu nhỏ) |
| tiên | 先: | trước tiên |
Nghĩa chữ nôm của chữ: 生
| sanh | 生: | sắm sanh |
| sinh | 生: | sinh mệnh |
| siêng | 生: | siêng năng |
| xinh | 生: | xinh đẹp |
| xênh | 生: | nhà cửa xênh xang |
Gới ý 15 câu đối có chữ 先生:
Tìm hình ảnh cho: 先生 Tìm thêm nội dung cho: 先生
