Từ: tác có ý nghĩa gì?

Pinyin: zha4, zuo4;
Việt bính: zaa3 zaa6 zok3
1. [乍可] sạ khả;

乍 sạ, tác

Nghĩa Trung Việt của từ 乍

(Phó) Chợt, bỗng nhiên.
◎Như: kim nhân sạ kiến nhụ tử 今人乍見孺子 nay người chợt thấy đứa bé.
◇Nguyễn Du 阮攸: Ngã sạ kiến chi bi thả tân 我乍見之悲且辛 (Thái Bình mại ca giả 太平賣歌者) Ta chợt thấy vậy vừa đau buồn vừa chua xót.

(Phó) Mới, vừa mới.
◎Như: sạ noãn hoàn hàn 乍暖還寒 vừa mới ấm đã trở lạnh, dâm vũ sạ tình 霪雨乍晴 mưa dầm mới tạnh.

(Phó) Sao, sao mà.
◇Tây du kí 西遊記: Sạ tưởng đáo liễu thử xứ, tao phùng ma chướng, hựu bị tha khiển san áp liễu 乍想到了此處, 遭逢魔障, 又被他遣山壓了 (Đệ tam thập tam hồi) Ngờ đâu đi tới chốn này, gặp phải ma chướng, lại bị nó khiến cho núi đè thế này.Một âm là tác.

(Động) Sợ run.
◎Như: tâm kinh tác 心驚乍 bụng sợ run.

(Động) Bạo gan, đánh liều.
◇Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: Na Hưng nhi thính kiến giá cá thanh âm nhi, tảo dĩ một liễu chủ ý liễu, chỉ đắc tác trước đảm tử tiến lai 那興兒聽見這個聲音兒, 早已沒了主意了, 只得乍著膽子進來 (Đệ lục thập thất hồi) Thằng Hưng nghe thấy tiếng quát tháo đã sợ cuống cuồng, đành đánh bạo đi vào.

chạ, như "chung chạ, lang chạ" (vhn)
sạ (btcn)
cha (gdhn)
sã, như "sã cánh" (gdhn)

Pinyin: zuo4, zuo1, zuo2;
Việt bính: zok3
1. [大作] đại tác 2. [動作] động tác 3. [不合作] bất hợp tác 4. [耕作] canh tác 5. [巨作] cự tác 6. [工作] công tác 7. [振作] chấn tác 8. [制作] chế tác 9. [製作] chế tác 10. [拙作] chuyết tác 11. [夜作] dạ tác 12. [佳作] giai tác 13. [交互作用] giao hỗ tác dụng 14. [合作] hợp tác 15. [合作社] hợp tác xã 16. [協作] hiệp tác 17. [傑作] kiệt tác 18. [仵作] ngỗ tác 19. [發作] phát tác 20. [作惡] tác ác 21. [作動] tác động 22. [作古] tác cổ 23. [作戰] tác chiến 24. [作用] tác dụng 25. [作者] tác giả 26. [作害] tác hại 27. [作禍] tác họa 28. [作合] tác hợp 29. [作客] tác khách 30. [作亂] tác loạn 31. [作孽] tác nghiệt 32. [作反] tác phản 33. [作品] tác phẩm 34. [作法] tác pháp 35. [作法自斃] tác pháp tự tễ 36. [作福] tác phúc 37. [作福作威] tác phúc tác uy 38. [作坊] tác phường 39. [作怪] tác quái 40. [作色] tác sắc 41. [作弊] tác tệ 42. [作成] tác thành 43. [作物] tác vật 44. [作文] tác văn 45. [處女作] xử nữ tác;

作 tác

Nghĩa Trung Việt của từ 作

(Động) Dậy, khởi lên, làm cho hứng khởi, hăng hái lên.
◎Như: hưng phong tác lãng 興風作浪 nổi gió dậy sóng, ý nói gây nên sự tình, tạo ra tranh chấp nào đó.
◇Dịch Kinh 易經: Vân tòng long, phong tòng hổ, thánh nhân tác nhi vạn vật đổ 雲從龍, 風從虎, 聖人作而萬物睹 (Kiền quái 乾卦) Mây theo rồng, gió theo cọp, thánh nhân khởi lên mà vạn vật trông vào.
◇Tả truyện 左傳: Phù chiến, dũng khí dã, nhất cổ tác khí, tái nhi suy, tam nhi kiệt 夫戰, 勇氣也, 一鼓作氣, 再而衰, 三而竭 (Tào Quế luận chiến 曹劌論戰) Sự chiến tranh, nói về dũng khí, (nghe) tiếng trống thứ nhất thì (quân) hăng hái, tiếng thứ hai lòng hăng hái giảm xuống, lần thứ ba thì hăng hái hết cả.

(Động) Tạo dựng.
◇Thi Kinh 詩經: Thiên tác cao san 天作高山 (Chu tụng 周頌, Thiên tác 天作) Trời tạo ra núi cao.

(Động) Sáng tác.
◎Như: tác thi 作詩 làm thơ (sáng tác thơ).
◇Luận Ngữ 論語: Thuật nhi bất tác 述而不作 (Thuật nhi 述而) Ta truyền thuật (đạo cổ nhân) mà không sáng tác.

(Động) Tiến hành, cử hành.
◎Như: tác chiến 作戰.

(Động) Coi là, nhận là.
◎Như: nhận tặc tác phụ 認賊作父 nhận giặc làm cha (cam tâm hòa hợp với phe địch).

(Động) Làm việc, làm.
§ Cũng như tố 做.
◎Như: tác môi 作媒 làm mối giới, tác chứng 作證 làm chứng.

(Động) Làm nên, làm thành.
§ Cũng như tố 做.
◎Như: tác nhân 作人 làm người, tác quan 作官 làm quan.

(Động) Chế tạo, làm ra.
◇Tần Thao Ngọc 秦韜玉: Vị tha nhân tác giá y thường 為他人作嫁衣裳 (Bần nữ 貧女) Làm áo cưới cho người khác.

(Danh) Việc làm.
◎Như: công tác 工作 công việc.

(Danh) Bài thơ, bài viết, thành quả nghệ thuật.
◎Như: kiệt tác 傑作 tác phẩm xuất sắc, giai tác 佳作 tác phẩm hay, danh tác 名作 tác phẩm nổi tiếng.

(Danh) Thợ, người thợ.
◎Như: mộc tác 木作 thợ mộc.
§ Cũng như mộc tượng 木匠.
§ Ghi chú: mộc tác 木作 cũng có nghĩa là xưởng làm đồ gỗ.

(Danh) Xưởng, hiệu, nhà làm.
◎Như tác phường 作坊 xưởng, nơi làm việc, ngõa tác 瓦作 xưởng ngói.

tác, như "tuổi tác; tan tác" (vhn)
tố, như "tố (chế tạo; bắt tay vào việc)" (gdhn)

Pinyin: suo3, zu2;
Việt bính: saak3 sok3 suk3
1. [暗中摸索] ám trung mô sách 2. [科索沃] khoa tác ốc 3. [索性] sách tính;

索 tác, sách

Nghĩa Trung Việt của từ 索

(Danh) Dây to, thừng, chão.
◎Như: ma tác 麻索 thừng đay, thiết tác 鐵索 xích sắt.
◇Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: Thiết tác liên chu, quả nhiên độ giang như lí bình địa 鐵索連舟, 果然渡江如履平地 (Đệ tứ thập bát hồi) Dây xích sắt nối liền các thuyền lại vào nhau, quả thật đi trên sông như đạp chân trên đất bằng.

(Danh) Huyền tác 弦索 nhạc khí dùng dây.

(Danh) Họ Tác.

(Động) Siết, thắt chặt.
◇Khuất Nguyên 屈原: Tác hồ thằng chi sỉ sỉ 索胡繩之纚纚 (Li tao 離騷) Buộc chặt sợi dài lượt thượt.

(Phó) Lẻ loi, trơ trọi.
◎Như: tác cư 索居 ở một mình, li quần tác cư 離群索居 lìa đàn ở một mình.
◇Nguyễn Trãi 阮廌: Lãn tính tòng lai ái tác cư 懶性從來愛索居 (Mạn thành 漫成) Tính lười từ trước đến nay, thích ở một mình.

(Phó) Hết, tận cùng.
◎Như: tất tác tệ phú 悉索敝賦 nhặt nhạnh hết cả của sở hữu, hứng vị tác nhiên 興味索然 hứng thú hết cả, tác nhiên vô vị 索然無味 không chút mùi vị nào.Một âm là sách.

(Động) Lục lọi, tim kiếm.
◎Như: sưu sách 搜索 tìm tòi, bộ thủ sách dẫn 部首索引 tra (chữ) theo bộ thủ.
◇Liêu trai chí dị 聊齋志異: Gia trung khách kiến tân lang cửu bất chí, cộng tác chi 家中客見新郎久不至, 共索之 (Tân lang 新郎) Khách trong nhà thấy chú rể mãi không về, cùng đi tìm.

(Động) Đòi, cầu, mong muốn.
◎Như: yêu sách 要索 đòi hỏi, sách tiền 索錢 đòi tiền.

(Danh) Phép độ, khuôn phép, quy tắc.
§ Ta quen đọc là sách cả.

sách, như "sách nhiễu" (vhn)
tác, như "tuổi tác" (btcn)
xách, như "tay xách nách mang, xách giầy; xóc xách (tiếng nước ọc ạch)" (gdhn)