Từ: tá có ý nghĩa gì?

Pinyin: zuo3;
Việt bính: zo2
1. [虛左] hư tả 2. [左右] tả hữu 3. [左衽] tả nhẫm;

左 tả, tá

Nghĩa Trung Việt của từ 左

(Danh) Bên trái.
◎Như: hư tả dĩ đãi 虛左以待 để chừa bên trái xe để đợi người hiền tài, hướng tả chuyển 向左轉 quay về bên trái, tiền hậu tả hữu 前後左右 đằng trước đằng sau bên trái bên phải.

(Danh) Phía đông.
§ Cách định phương hướng cho phương đông là bên tay trái.
◎Như: sơn tả 山左 phía đông của núi, giang tả 江左 phía đông của sông.

(Danh) Họ Tả.

(Tính) Ở phía tay trái.
◎Như: tả phương 左方 phía trái, tả diện 左面 mặt bên trái.

(Tính) Cấp tiến.
◎Như: tả phái 左派 phe tả.

(Tính) Không chính đính.
◎Như: tả đạo hoặc chúng 左道惑眾 đạo dối lừa chúng.

(Động) Làm trái lại, không hợp.
◎Như: ý kiến tương tả 相左 ý kiến khác nhau.

(Phó) Không đúng, không thích hợp.
◎Như: tả kế 左計 đưa ra kế sách không thích hợp, mưu hoạch hỏng.

(Phó) Giáng xuống.
◎Như: tả thiên 左遷 bị giáng chức.

(Phó) Sai, lệch.
◎Như: nhĩ tưởng tả liễu 你想左了 anh nghĩ sai rồi, tha thuyết tả liễu 他說左了 anh ấy nói trật rồi.Một âm là tá.

(Động) Giúp, phụ tá.
§ Thông tá 佐.

(Động) Chứng nghiệm.
◎Như: chứng tá 證左 người làm chứng.

(Danh) Tiếng nói khiêm trong thư từ.
◎Như: dĩ ngu tá hữu 以娛左右 để làm vui cho người hầu hạ.

tả, như "bên tả, tả ngạn" (vhn)
tá, như "một tá" (gdhn)

Pinyin: zuo3;
Việt bính: zo3
1. [證佐] chứng tá 2. [佐役] tá dịch 3. [佐理] tá lí 4. [佐治] tá trị 5. [參佐] tham tá 6. [中佐] trung tá;

佐 tá

Nghĩa Trung Việt của từ 佐

(Động) Giúp.
◎Như: phụ tá 輔佐 giúp đỡ.
◇Hàn Dũ 韓愈: Thị niên, ngô tá nhung Từ Châu 是年，吾佐戎徐州 (Tế thập nhị lang văn 祭十二郎文) Năm đó, chú giúp việc binh ở Từ Châu.

(Động) Phụ với người khác ăn uống, khuyến ẩm, phối thực.
◎Như: tá tửu 佐酒 cùng uống rượu.

(Danh) Người giúp đỡ, người phụ trợ.
◎Như: huyện tá 縣佐 chức quan giúp việc quan huyện.

(Tính) Phó, thứ hai, ở địa vị phụ trợ.
◎Như: tá xa 佐車 xe phó (ngày xưa dành cho vua đi chinh chiến hoặc săn bắn).

tá, như "phò tá" (vhn)
tớ, như "đầy tớ" (gdhn)

Pinyin: xie1, suo4, sa1;
Việt bính: se1
1. [些須] ta tu 2. [些微] ta vi;

些 ta, tá

Nghĩa Trung Việt của từ 些

(Danh) Lượng từ: một ít.
◇Thủy hử truyện 水滸傳: Lão nhi hòa giá tiểu tư thượng nhai lai mãi liễu ta tiên ngư, nộn kê 老兒和這小廝上街來買了些鮮魚, 嫩雞 (Đệ tứ hồi) Ồng già và đứa ở ra phố mua một ít cá tươi, gà giò.

(Phó) Ít, chút xíu.
◎Như: ta vi 些微 chút ít.
◇Thủy hử truyện 水滸傳: Thành lí, tịnh vô ta động tĩnh 城裏, 並無些動靜 (Đệ tứ thập nhất hồi) Trong thành, không có chút động tĩnh gì cả.

(Phó) Dùng sau hình dung từ, biểu thị so sánh, hơn kém.
◎Như: đa ta 多些 nhiều hơn chút, dung dị ta 容易些 dung dị hơn.Một âm là tá.

(Trợ) Dùng ở cuối câu, biểu thị thương cảm.
◇Khuất Nguyên 屈原: Bàng dương vô sở ỷ, Quảng đại vô sở cực tá! 彷徉無所倚, 廣大無所極些 (Chiêu hồn 招魂) Quanh co không biết nương tựa vào đâu, Rộng bao la không biết đâu là cùng!

ta, như "chúng ta" (vhn)
tá, như "tá (tiếng đứng ở cuối câu)" (btcn)

Pinyin: xie4, an1, chang3;
Việt bính: se3;

卸 tá

Nghĩa Trung Việt của từ 卸

(Động) Tháo, cởi, dỡ.
◎Như: tá trang 卸妝 tháo đồ trang sức, hành trang phủ tá 行裝甫卸 vừa trút hành trang xuống, tá hóa 卸貨 dỡ hàng.
◇Lí Trung 李中: Tá phàm thanh dạ bích giang tân, Nhiễm nhiễm lương phong động bạch tần 卸帆清夜碧江濱, 冉冉涼風動白蘋 (Duy chu thu tróc tập cố nhân Trương Củ đồng bạc 維舟秋捉霫故人張矩同泊) Tháo buồm lúc đêm thanh ở bến sông xanh, Phất phơ gió mát xao động cỏ bạch tần.

(Động) Giải trừ, miễn, thoái thác.
◎Như: tá kiên 卸肩 trút gánh nặng, tá chức 卸職 từ chức, tá nhậm 卸任 từ chối trách nhiệm, thôi tá trách nhậm 推卸責任 thoái thác trách nhiệm, tá tội 卸罪 trút tội.

(Động) Rụng, rơi.
◎Như: hoa tá 花卸 hoa rụng.
◇Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: Mang chủng nhất quá, tiện thị hạ nhật liễu, chúng hoa giai tá, hoa thần thối vị, tu yêu tiễn hành 芒種一過, 便是夏日了, 眾花皆卸, 花神退位, 須要餞行 (Đệ nhị thập thất hồi) Tiết mang chủng qua rồi, tức là sang mùa hè, các thứ hoa đều rụng, thần hoa thoái vị, nên phải (làm lễ) tiễn hành.

hằm, như "hằm hằm, hằm hè" (vhn)
tá, như "tá (tránh né, tháo ra)" (gdhn)
xả, như "xả xa (bốc hàng); xả (tháo ra); xả trách (trốn việc)" (gdhn)

Pinyin: jie4, chang1;
Việt bính: ze3
1. [顧借] cố tá 2. [假借] giả tá 3. [借田] tá điền 4. [借端] tá đoan 5. [借據] tá cứ 6. [借項] tá hạng 7. [借款] tá khoản 8. [借方] tá phương 9. [借光] tá quang 10. [借寫] tá tả 11. [借宿] tá túc 12. [借貸] tá thải 13. [借重] tá trọng 14. [借問] tá vấn;

借 tá

Nghĩa Trung Việt của từ 借

(Động) Vay, mượn.
◎Như: hữu tá hữu hoàn 有借有還 có vay có trả.
◇Thủy hử truyện 水滸傳: Trượng phu hựu hoạn liễu bệnh, nhân lai tệ tự tá mễ 丈夫又患了病, 因來敝寺借米 (Đệ lục hồi) Chồng lại bệnh, nên tới chùa này vay gạo.

(Động) Cho vay, cho mượn.
◇Luận Ngữ 論語: Hữu mã giả tá nhân thừa chi 有馬者借人乘之 (Vệ Linh Công 衛靈公) Người có ngựa cho người khác mượn cưỡi.
◇Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: Ngô tri bắc hải lương quảng, khả tá nhất vạn thạch 吾知北海糧廣, 可借一萬石 (Đệ thập nhất hồi) Ta biết Bắc Hải nhiều lương, có thể cho vay một vạn hộc.

(Động) Giả thác, lợi dụng.
◎Như: tá đao sát nhân 借刀殺人 mượn dao giết người (lợi dụng người để hại kẻ khác), tá đề phát huy 借題發揮 mượn đề tài khác để phát huy ý riêng.
◇Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: Đãn ngã tưởng, lịch lai dã sử, giai đạo nhất triệt, mạc như ngã giá bất tá thử sáo giả, phản đảo tân kì biệt trí 但我想, 歷來野史, 皆蹈一轍, 莫如我這不借此套者, 反倒新奇別致 (Đệ nhất hồi) Nhưng tôi thiết tưởng, những chuyện dã sử xưa nay, đều giẫm lên một vết xe cũ, sao bằng cái chuyện của tôi không mượn khuôn sáo đó, (mà) đảo lộn mới lạ khác biệt.

(Động) Giúp đỡ.
◇Hán Thư 漢書: Tá khách báo cừu 借客報仇 (Chu Vân truyện 朱雲傳) Giúp khách báo thù.

(Động) Khen ngợi.
◇Trâu Dương 鄒陽: Thử bất khả dĩ hư từ tá dã 此不可以虛辭借也 (Ngục trung thượng lương vương thư 獄中上梁王書) Đây không thể lấy lời hư dối mà khen ngợi vậy.

(Động) Dựa vào, nhờ.
◎Như: tá trọng 借重 nhờ vả.
◇Nguyễn Trãi 阮廌: Suy nhan tá tửu vựng sanh hồng 衰顏借酒暈生紅 (Họa hương nhân tiên sinh vận giản chư đồng chí 和鄉先生韻柬諸同志) Nét mặt hom hem nhờ có rượu mới sinh vầng hồng.(Liên) Giả sử, giả thiết, nếu như.
◇Nguyên Chẩn 元稹: Tá như kim nhật tử, Diệc túc liễu nhất sanh 借如今日死, 亦足了一生 (Khiển bệnh 遣病) Giá như hôm nay chết, Thì cũng đủ một đời.
tá, như "ai đó tá?" (vhn)