Từ: đạo có ý nghĩa gì?

Biến thể phồn thể: 導;
Pinyin: dao3, dao4;
Việt bính: dou6;

导 đạo

Nghĩa Trung Việt của từ 导

Giản thể của chữ 導.
đạo, như "âm đạo; đạo diễn; đạo giáo; lãnh đạo" (gdhn)

Biến thể phồn thể: 盜;
Pinyin: dao4, cheng2;
Việt bính: dou6;

盗 đạo

Nghĩa Trung Việt của từ 盗

Giản thể của chữ 盜.
đạo, như "đạo tặc" (vhn)

Biến thể giản thể: 盗;
Pinyin: dao4, meng4, ming2;
Việt bính: dou6
1. [大盜] đại đạo 2. [狗盜] cẩu đạo 3. [強盜] cường đạo 4. [劫盜] kiếp đạo;

盜 đạo

Nghĩa Trung Việt của từ 盜

(Danh) Kẻ trộm, kẻ cắp, giặc cướp.
◎Như: cường đạo 強盜 giặc dữ, hải đạo 海盜 cướp biển.

(Động) Ăn trộm, ăn cắp.

(Động) Tự thủ lợi ngầm.
đạo, như "đạo tặc" (gdhn)

Pinyin: dao4, dao3;
Việt bính: dou3 dou6
1. [安貧樂道] an bần lạc đạo 2. [惡道] ác đạo 3. [陰道] âm đạo 4. [大道] đại đạo 5. [道理] đạo lí 6. [地道] địa đạo 7. [同道] đồng đạo 8. [白道] bạch đạo 9. [不道] bất đạo 10. [貧道] bần đạo 11. [本道] bổn đạo 12. [霸道] bá đạo 13. [報道] báo đạo 14. [八正道] bát chính đạo 15. [穀道] cốc đạo 16. [公道] công đạo 17. [衢道] cù đạo 18. [正道] chánh đạo 19. [家道] gia đạo 20. [嚮道] hướng đạo 21. [孝道] hiếu đạo 22. [孔道] khổng đạo 23. [六道] lục đạo 24. [難道] nan đạo 25. [五道] ngũ đạo 26. [一道煙] nhất đạo yên 27. [入道] nhập đạo 28. [人道] nhân đạo 29. [儒道] nho đạo 30. [分道] phân đạo 31. [分道揚鑣] phân đạo dương tiêu 32. [怪道] quái đạo 33. [君道] quân đạo 34. [儳道] sàm đạo 35. [世道] thế đạo 36. [水陸道場] thủy lục đạo tràng 37. [仙風道骨] tiên phong đạo cốt 38. [修道] tu đạo;

道 đạo, đáo

Nghĩa Trung Việt của từ 道

(Danh) Đường, dòng.
◎Như: thiết đạo 鐵道 đường sắt, hà đạo 河道 dòng sông.
◇Luận Ngữ 論語: Sĩ bất khả dĩ bất hoằng nghị, nhậm trọng nhi đạo viễn 士不可以不弘毅, 任重而道遠 (Thái Bá 泰伯) Kẻ sĩ không thể không (có chí) rộng lớn và cương nghị, (là vì) nhiệm vụ thì nặng mà đường thì xa.

(Danh) Cái lẽ nhất định ai cũng phải noi theo.
◇Trung Dung 中庸: Đạo dã giả, bất khả tu du li dã 道也者, 不可須臾離也 (Đại Học 大學) Đạo là cái không thể lìa trong khoảnh khắc.

(Danh) Phương pháp, phương hướng, cách.
◎Như: chí đồng đạo hợp 志同道合 chung một chí hướng, dưỡng sinh chi đạo 養生之道 đạo (phương pháp) dưỡng sinh.

(Danh) Chân lí.
◇Luận Ngữ 論語: Triêu văn đạo, tịch tử khả hĩ 朝聞道, 夕死可矣 (Lí nhân 里仁) Sáng nghe được đạo lí, tối chết cũng được (không ân hận).

(Danh) Tư tưởng, học thuyết.
◇Luận Ngữ 論語: Ngô đạo nhất dĩ quán chi 吾道一以貫之 (Lí nhân 里仁) Đạo của ta chỉ có một lẽ mà thông suốt cả.

(Danh) Nghề, kĩ xảo.
◇Luận Ngữ 論語: Tuy tiểu đạo, tất hữu khả quan giả yên. Trí viễn khủng nê, thị dĩ quân tử bất vi dã 雖小道, 必有可觀者焉. 致遠恐泥, 是以君子不為也 (Tử Trương 子張) Tuy là nghề nhỏ, cũng đáng xem xét. Nhưng nếu đi sâu vào đó thì e hóa ra câu nệ, cho nên người quân tử không làm.

(Danh) Tôn giáo.
◎Như: truyền đạo 傳道 truyền giáo.

(Danh) Chỉ đạo giáo, tôn giáo thờ ông Lão Tử 老子 làm tiên sư.

(Danh) Đạo sĩ (nói tắt).
◎Như: nhất tăng nhất đạo 一僧一道 một nhà sư một đạo sĩ.

(Danh) Đạo, một tên riêng để chia khu vực trong nước, nhà Đường 唐 chia thiên hạ làm mười đạo, cũng như bây giờ chia ra từng tỉnh vậy.

(Danh) Lượng từ đơn vị: (1) Tia, dòng (những cái gì hình dài như một đường).
◎Như: nhất đạo hà 一道河 một con sông, vạn đạo kim quang 萬道金光 muôn ngàn tia sáng. (2) Lớp, tuyến (lối ra vào, cổng, tường).
◎Như: lưỡng đạo môn 兩道門 hai lớp cửa, đa đạo quan tạp 多道關卡 nhiều từng lớp quan ải. (3) Điều, mục (mệnh lệnh, đạo luật).
◎Như: thập đạo đề mục 十道題目 mười điều đề mục, hạ nhất đạo mệnh lệnh 下一道命令 ban xuống một (điều) mệnh lênh. (4) Lần, lượt.
◎Như: lưỡng đạo du tất 兩道油漆 ba nước sơn, tỉnh nhất đạo thủ tục 省一道手續 giảm bớt một lần thủ tục .

(Danh) Họ Đạo.

(Động) Nói, bàn.
◎Như: năng thuyết hội đạo 能說會道 biết ăn biết nói (khéo ăn nói).
◇Hiếu Kinh 孝經: Phi tiên vương chi pháp ngôn, bất cảm đạo 非先王之法言, 不敢道 (Khanh đại phu 卿大夫) Không phải là lời khuôn phép của các tiên vương thì chẳng dám nói.

(Động) Hướng dẫn.
§ Cũng như đạo 導.
◇Luận Ngữ 論語: Đạo chi dĩ đức, tề chi dĩ lễ, hữu sỉ thả cách 道之以德, 齊之以禮, 有恥且格 (Vi chánh 為政) Dẫn dắt dân (thì) dùng đạo đức, đặt dân vào khuôn phép (thì) dùng lễ, để dân biết hổ thẹn mà theo đường phải.

(Động) Tưởng rằng, ngỡ, cho rằng.
◎Như: ngã đạo thị thùy ni, nguyên lai thị nhĩ lai liễu 我道是誰呢, 原來是你來了 tôi tưởng là ai, hóa ra là anh đến.
◇Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: Chúng nhân đô kiến tha hốt tiếu hốt bi, dã bất giải thị hà ý, chỉ đạo thị tha đích cựu bệnh 眾人都見他忽笑忽悲, 也不解是何意, 只道是他的舊病 (Đệ nhất nhất lục hồi) Mọi người thấy (Bảo Ngọc) khi vui khi buồn, cũng không hiểu vì sao, chỉ cho đó là bệnh cũ.

(Giới) Từ, do, theo.
◇Sử Kí 史記: Thái úy Chu Bột đạo Thái Nguyên nhập, định Đại địa 太尉周勃道太原入, 定代地 (Cao Tổ bổn kỉ 高祖本紀) Thái úy Chu Bột từ Thái Nguyên vào, bình định đất Đại.

đạo, như "âm đạo; đạo diễn; đạo giáo; lãnh đạo" (vhn)
dạo, như "bán dạo; dạo chơi" (btcn)
nhạo, như "nhộn nhạo" (gdhn)

Biến thể giản thể: 导;
Pinyin: dao3, dao4;
Việt bính: dou6
1. [指導] chỉ đạo 2. [領導] lĩnh đạo 3. [前導] tiền đạo 4. [倡導] xướng đạo;

導 đạo

Nghĩa Trung Việt của từ 導

(Động) Dẫn đưa, dẫn đường.
◎Như: tiền đạo 前導 đi trước dẫn đường.
◇Pháp Hoa Kinh 法華經: Dẫn đạo chúng sanh tâm 引導眾生心 (Pháp sư công đức 法師功德) Dẫn dắt lòng chúng sinh.

(Động) Chỉ bảo, khai mở.
◎Như: khai đạo 開導 mở lối, huấn đạo 訓導 dạy bảo.

(Động) Truyền, dẫn.
◎Như: đạo điện 導電 dẫn điện, đạo nhiệt 導熱 dẫn nhiệt.
đạo, như "âm đạo; đạo diễn; đạo giáo; lãnh đạo" (vhn)

Pinyin: dao4;
Việt bính: dou6;

稻 đạo

Nghĩa Trung Việt của từ 稻

(Danh) Lúa gié.
§ Một thứ lúa ưa cấy ruộng có nước, một năm chín hai mùa.
◇Nguyễn Du 阮攸: Sổ huề thuật đạo kê đồn ngoại 數畦秫稻雞豚外 (Nhiếp Khẩu đạo trung 灄口道中) Vài thửa lúa gié còn thêm gà lợn.
đạo, như "đạo cốc (hạt lúa), đạo khang (cám)" (gdhn)

Pinyin: dao3, dao4;
Việt bính: dou6 tou1
1. [高蹈] cao đạo 2. [復蹈前轍] phục đạo tiền triệt;

蹈 đạo

Nghĩa Trung Việt của từ 蹈

(Động) Giẫm, xéo, đạp lên.
◎Như: bạch nhận khả đạo dã 白刃可蹈也 có thể đạp lên gươm đao, trùng đạo phúc triệt 重蹈覆轍 lại giẫm lên vết cũ (lập lại sai lầm trước).

(Động) Giậm chân, nhảy múa.
◎Như: thủ vũ túc đạo 手舞足蹈 hoa chân múa tay.

(Động) Xông pha, lao vào.
◇Sử Kí 史記: Đạo đông hải nhi tử nhĩ, ngô bất nhẫn vi chi dân dã 蹈東海而死耳, 吾不忍為之民也 (Lỗ Trọng Liên truyện 魯仲連傳) Nhảy xuống biển đông mà chết, chứ ta không đành chịu làm dân (của nhà Tần vô đạo).

(Động) Làm theo, thực hành.
◎Như tuần quy đạo củ 循規蹈矩 tuân thủ lễ pháp, không vượt ra ngoài quy tắc.

(Danh) Hành xử (của con người).
◎Như: cao đạo 高蹈 hành xử thanh cao (ẩn dật).

dạo, như "bán dạo; dạo chơi" (vhn)
đạo, như "vũ đạo" (btcn)

Pinyin: dao4, du2;
Việt bính: dou6 duk6;

纛 đạo, độc

Nghĩa Trung Việt của từ 纛

(Danh) Cờ tiết mao (dùng làm nghi vệ cho thiên tử).
◎Như: Vua đi cắm một cái cờ ở bên tả xe gọi là tả đạo 左纛.
◇Sử Kí 史記: Kỉ Tín thừa hoàng ốc xa, phó tả đạo 紀信乘黃屋車, 傅左纛 (Hạng Vũ bổn kỉ 項羽本紀) Kỉ Tín (giả làm Hán Vương) ngồi xe mui lụa vàng, có lọng tết bằng lông vũ, lông mao cắm bên trái xe.

(Danh) Cờ lớn, trang sức bằng đuôi li ngưu 氂牛 hoặc đuôi chim trĩ 雉, thường dùng trong tang lễ quan trọng ở các nhà hiển quý thời xưa.

(Danh) Lông chim dùng cho người múa.

(Danh) Cờ lớn ở trong quân.
◇Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: Du lệnh tróc chí giang biên tạo đạo kì hạ, điện tửu thiêu chỉ, nhất đao trảm liễu Thái Hòa 瑜令捉至江邊皂纛旗下, 奠酒燒紙, 一刀斬了蔡和 (Đệ tứ thập cửu hồi) (Chu) Du ra lệnh bắt đưa đến bờ sông dưới lá cờ đen, rót rượu đốt vàng, một nhát đao chém chết Thái Hòa.
§ Cũng đọc là độc.