Từ: phục có ý nghĩa gì?

Pinyin: fu2, shen3;
Việt bính: buk6 fuk6
1. [隱伏] ẩn phục 2. [蒲伏] bồ phục 3. [埋伏] mai phục 4. [冤伏] oan phục 5. [伏案] phục án 6. [伏波] phục ba 7. [伏兵] phục binh 8. [伏惟] phục duy 9. [伏刑] phục hình 10. [伏祈] phục kì 11. [伏劍] phục kiếm 12. [伏龍鳳雛] phục long phượng sồ 13. [伏莽] phục mãng 14. [伏念] phục niệm 15. [伏法] phục pháp 16. [伏雌] phục thư 17. [初伏] sơ phục;

伏 phục, phu

Nghĩa Trung Việt của từ 伏

(Động) Nép, nằm ép mình xuống.
◎Như: phục án 伏案 cúi xuống bàn, cắm cúi.

(Động) Nấp, giấu, ẩn náu.
◎Như: phục binh 伏兵 giấu binh một chỗ để rình giặc đến thì đánh.
◇Sử Kí 史記: Mã Lăng đạo thiểm, nhi bàng đa trở ải, khả phục binh 馬陵道陝, 而旁多阻隘, 可伏兵 (Tôn Tử Ngô Khởi liệt truyện 孫子吳起列傳) Mã Lăng (là) đường đèo núi, hai bên nhiều hiểm trở, có thể đặt quân mai phục.

(Động) Hạ thấp xuống.
◎Như: phục địa đĩnh thân 伏地挺身 hít đất (môn thể dục dùng cánh tay và chân nâng mình lên hạ mình xuống).

(Động) Thừa nhận, chịu nhận.
◎Như: phục tội 伏罪 nhận tội.

(Động) Hàng phục, làm cho phải khuất phục.
§ Thông phục 服.
◎Như: hàng long phục hổ 降龍伏虎 làm cho rồng và hổ phải chịu thua, chế phục 制伏 chế ngự.

(Động) Bội phục, tín phục.
§ Thông phục 服.
◇Bạch Cư Dị 白居易: Khúc bãi tằng giao thiện tài phục, Trang thành mỗi bị Thu Nương đố 曲罷曾教善才伏, 妝成每被秋娘妒 (Tì bà hành 琵琶行) Đánh xong khúc đàn, thường khiến cho các bậc thiện tài phải bội phục, Trang điểm xong, (sắc đẹp của tôi) mỗi lần đều bị nàng Thu Nương ghen ghét.

(Tính) Ngầm, ẩn tàng, không lộ ra.
◎Như: phục lưu 伏流 dòng nước chảy ngẩm.

(Phó) Kính, cúi (khiêm từ, đặt trước động từ).
◎Như: phục vọng 伏望 kính mong, phục duy 伏惟 cúi nghĩ.

(Danh) Thanh gỗ ngang trước xe.

(Danh) Volt (đơn vị điện áp trong Vật lí học).

(Danh) Họ Phục.

(Danh) Phục nhật 伏日 từ mùa hè trở đi, mỗi mười ngày là một phục, có ba thứ: sơ phục 初伏, trung phục 中伏 và mạt phục 末伏, tổng cộng ba mươi ngày, là thời kì nóng nhất trong năm.Một âm là phu.

(Động) Ấp trứng (chim, gà).

(Danh) Lượng từ: đơn vị thời gian (gia cầm đẻ và ấp trứng).
phục, như "phục vào một chỗ" (vhn)

Pinyin: mi4, fu2;
Việt bính: fuk6 mat6;

宓 mật, phục

Nghĩa Trung Việt của từ 宓

(Tính) Yên, an ninh.Một âm là phục.

(Danh) Họ Phục.
mật, như "bí mật" (gdhn)

Pinyin: fu2, fu4, bi4;
Việt bính: fuk6
1. [愛服] ái phục 2. [壓服] áp phục 3. [不服] bất phục 4. [被服] bị phục 5. [佩服] bội phục 6. [拜服] bái phục 7. [感服] cảm phục 8. [袞服] cổn phục 9. [吉服] cát phục 10. [震服] chấn phục 11. [制服] chế phục 12. [章服] chương phục 13. [征服] chinh phục 14. [孝服] hiếu phục 15. [凶服] hung phục 16. [克服] khắc phục 17. [欽服] khâm phục 18. [冕服] miện phục 19. [儀服] nghi phục 20. [反服] phản phục 21. [品服] phẩm phục 22. [服務] phục vụ 23. [初服] sơ phục 24. [信服] tín phục 25. [便服] tiện phục;

服 phục

Nghĩa Trung Việt của từ 服

(Danh) Áo mặc.
◎Như: lễ phục 禮服 áo lễ, thường phục 常服 áo thường.

(Danh) Áo tang.
◎Như: trảm thôi 斬衰, tư thôi 齊衰, đại công 大功, tiểu công 小功, ti ma 緦麻 gọi là ngũ phục 五服.

(Danh) Đóng xe tứ mã, hai con ở bên trong gọi là phục.

(Danh) Cái ống tên.

(Động) Mặc áo, đội.
◇Hán Thư 漢書: Chu Công phục thiên tử chi miện, nam diện nhi triều quần thần 周公服天子之冕, 南面而朝群臣 (Vương Mãng truyện 王莽傳) Chu Công đội mũ thiên tử, quay mặt về hướng nam hội họp các quan.

(Động) Phục tòng.
◎Như: bội phục 佩服 vui lòng mà theo, không bao giờ quên.
◇Luận Ngữ 論語: Cử trực, thố chư uổng, tắc dân phục 舉直錯諸枉, 則民服 (Vi chính 為政) Đề cử người ngay thẳng, bỏ hết những người cong queo thì dân phục tùng.

(Động) Làm việc.
◎Như: phục quan 服官 làm việc quan, phục điền 服田 làm ruộng.

(Động) Uống, dùng.
◎Như: phục dược 服藥 uống thuốc.

(Động) Quen, hợp.
◎Như: bất phục thủy thổ 不服水土 chẳng quen với khí hậu đất đai.

(Động) Đeo.

(Động) Nghĩ nhớ.
phục, như "tin phục" (vhn)

Biến thể phồn thể: 復複覆;
Pinyin: fu4;
Việt bính: fuk6;

复 phục, phúc, phú, phức

Nghĩa Trung Việt của từ 复

Giản thể của chữ 復.Giản thể của chữ 複.Giản thể của chữ 覆.

hạ, như "hạ chí" (vhn)
hè, như "hội hè; mùa hè" (btcn)
phục, như "phục hồi, phục chức" (gdhn)
phức, như "thơm phức" (gdhn)

Pinyin: fu2, fu4;
Việt bính: fuk6;

洑 phục

Nghĩa Trung Việt của từ 洑

(Danh) Dòng nước xoáy, nước chảy quanh.
◇Lịch Đạo Nguyên 酈道元: Hạ thủy cấp thịnh, xuyên đa thoan phục 夏水急盛, 川多湍洑 (Thủy kinh chú 水經注, Miện thủy chú 沔水注) Mùa hè nước chảy nhanh và nhiều, sông có nhiều chỗ nước xiết và nước xoáy.

(Tính) Chảy ngầm trong lòng đất.
◎Như: phục lưu 洑流 dòng nước ngầm.

(Động) Bơi, lội.
◎Như: phục quá hà khứ 洑過河去 bơi qua sông.
phục, như "phục (nước xoáy)" (gdhn)

Pinyin: fu2;
Việt bính: fuk6;

茯 phục

Nghĩa Trung Việt của từ 茯

(Danh) Phục linh 茯苓 một giống nấm sống nhờ ở gốc rễ cây thông, to bằng nắm tay, da nhăn nheo màu đen, thứ thịt trắng gọi là bạch linh 白苓, thứ đỏ gọi là xích linh 赤苓, dùng để làm thuốc.
§ Cũng viết là 伏苓 hoặc là 伏靈.
phục, như "phục linh (tên vị thuốc)" (gdhn)

Pinyin: fu2;
Việt bính: fuk6;

虙 phục

Nghĩa Trung Việt của từ 虙

(Tính) Dáng cọp.

(Động) Ẩn nấp, mai phục.
§ Thông phục 伏.

(Danh) Họ Phục.
§ Thông phục 伏.
◎Như: Phục Hi thị 虙羲氏 tức là Phục Hi thị 伏羲氏.

Pinyin: fu2;
Việt bính: fuk6;

袱 phục

Nghĩa Trung Việt của từ 袱

(Danh) Khăn gói.
◇Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: Na Tập Nhân thị cá tỉnh sự đích, nhĩ cáo tố tha thuyết ngã đích thoại: khiếu tha xuyên ki kiện nhan sắc hảo y thường, đại đại đích bao nhất bao phục y thường nã trước, bao phục dã yếu hảo hảo đích 那襲人是個省事的, 你告訴她說我的話: 叫他穿幾件顏色好衣裳, 大大的包一包袱衣裳拿著, 包袱也要好好的 (Đệ ngũ thập nhất hồi) Tập Nhân xưa nay vẫn là người hay tằn tiện, chị nói rằng: tôi bảo chị ấy phải mặc bộ quần áo lịch sự, mang theo một bọc quần áo to to vào, một bọc phải cho đẹp mới được.

phất, như "bao phất (gói bọc bằng vải)" (gdhn)
phục, như "bao phục (gói bằng vải)" (gdhn)

Biến thể giản thể: 复;
Pinyin: fu4, fou4;
Việt bính: fau6 fuk6
1. [報復] báo phục 2. [平復] bình phục 3. [顧復之恩] cố phục chi ân 4. [匡復] khuông phục 5. [復蹈前轍] phục đạo tiền triệt 6. [復命] phục mệnh 7. [光復] quang phục 8. [修復] tu phục;

復 phục, phú

Nghĩa Trung Việt của từ 復

(Động) Trở lại, đã đi rồi trở lại.
§ Cũng như phản 返, hoàn 還.
◇Tả truyện 左傳: Chiêu Vương nam chinh nhi bất phục 昭王南征而不復 (Hi Công tứ niên 僖公四年) Chiêu Vương đi đánh phương nam mà không trở lại.

(Động) Lập lại như trước, hoàn nguyên.
◎Như: khôi phục 恢復 quang phục, khang phục 康復 khỏe mạnh trở lại, hồi phục 回復 trở lại, đáp lại, lấy lại, thu phục 收復 thu hồi.
◇Sử Kí 史記: Tam khứ tướng, tam phục vị 三去相, 三復位 (Bình Nguyên Quân Ngu Khanh liệt truyện 平原君虞卿列傳) Ba lần bỏ chức, ba lần phục chức.

(Động) Báo đáp.
◎Như: phục thư 復書 viết thư trả lời, phục cừu 復仇 báo thù.

(Động) Miễn trừ (tạp dịch, thuế).
◇Hán Thư 漢書: Thục Hán dân cấp quân sự lao khổ, phục vật tô thuế nhị tuế 蜀漢民給軍事勞苦, 復勿租稅二歲 (Cao Đế kỉ thượng 高帝紀上) Dân Thục, Hán giúp vào việc quân khổ nhọc, miễn khỏi đóng thuế hai năm.

(Phó) Lại.
◎Như: tử giả bất khả phục sinh 死者不可復生 kẻ chết không thể sống lại.
◇Lí Bạch 李白: Quân bất kiến Hoàng Hà chi thủy thiên thượng lai, Bôn lưu đáo hải bất phục hồi 君不見黃河之水天上來, 奔流到海不復迴 (Tương tiến tửu 將進酒) Bạn không thấy sao, nước sông Hoàng Hà từ trời cao chảy xuống, Chạy ra đến bể không trở lại.

(Trợ) Bổ sung hoặc điều hòa âm tiết trong câu.
◇Đỗ Phủ 杜甫: Kim tịch phục hà tịch, Cộng thử đăng chúc quang 今夕復何夕, 共此燈燭光 (Tặng Vệ bát xử sĩ 贈衛八處士) Đêm nay lại giống đêm nào, Cùng chung ánh sáng ngọn nến này.

(Danh) Họ Phục.Một âm là phú.
§ Thông phú 覆.

phục, như "phục hồi, phục chức" (vhn)
phức, như "thơm phức" (gdhn)

Biến thể phồn thể: 鰒;
Pinyin: fu4;
Việt bính: fuk1;

鳆 phục

Nghĩa Trung Việt của từ 鳆

Giản thể của chữ 鰒.
phục, như "phục (hải vật cho bào ngư)" (gdhn)

Pinyin: fu2;
Việt bính: fuk6;

鵩 phục

Nghĩa Trung Việt của từ 鵩

(Danh) Một loài chim hình tựa cú vọ, ban đêm kêu, người xưa cho là giống bất tường.

Biến thể giản thể: 鳆;
Pinyin: fu4;
Việt bính: fuk1;

鰒 phục

Nghĩa Trung Việt của từ 鰒

(Danh) Một loài ở biển giống như con hàu nhỏ, vỏ hình thoi, màu vàng nhạt, thịt ăn ngon.
§ Cũng gọi là bào ngư 鮑魚. Thứ to gọi là thạch quyết minh 石决明, vỏ dùng làm thuốc.
phục, như "phục (hải vật cho bào ngư)" (gdhn)